امتداد کدامین نگاه به او ختم ميشود؟ فردا روز عرفه است و حضور لنگر زمین و زمان ، صاحب الزمان در عرفه قطعی است. نگاه منتظر کدامین حاجی عید وصال را پیش از عید قربان جشن خواهد گرفت ؟...
نيايش عميق و جانبخش «عرفه»، از جمله غني‌ترين، زيباترين و در عين حال صميمانه‌ترين نيايش‌ها از جانب گفتار و بيان با خداست.
راز جانبخشي دعاي عرفه، نه از آن روست كه وقوف در عرفات و آمادگي‌هاي لازم روحي و معنوي آن را رنگي معنوي بخشيده است، بلكه منشأ اين زيبايي و جانبخشي را در بيان سوزناك و راز آميز حسين(ع) بايد جست كه در دايره‌اي روشن از وحي و با جاني آماده و بر ساخته در مهبط بهترين و برگزيده‌ترين خانواده‌هاي تاريخ، با معشوق خويش به تكلم برخاسته است.

"جبل الرحمه" ، كوهي كه امام حسين (ع) دعاي عرفه را در كنار آن قرائت كرد

«نيايش عرفه» پيش از آنچه يك دعاي عادي و يك شيوه گفتاري تازه در ميان ادعيه مأثوره باشد، نشان دهنده عمق و ميزان عرفان و شناختي است كه نيايشگر جاويدان آن از خداي خويش داشته و اين ميزان از شناخت، نه تنها براي ديگران دست يافتني نيست كه دست مايه‌اي است انبوه و بزرگ براي آنان كه به هر روي پاي در اين راه خواهند نهاد و به جستار و تأمل در اين نيايش جاويد خواهند نگريست و آن را ره توشه سفر آسماني خويش خواهند نمود.

آنچه به اين نگاه عارفانه بعدي جاودانه‌تر مي‌دهد آن است كه نيايش «عرفه» حسين بن علي، به تمامي، اظهار خلوص است و بندگي و گونه گوني آن نشانگر اين نكته كه اين راه اگر به درستي پوينده و پاينده شود، در معني و مضمون، راهي است كه به قطع به هدف خواهد رسيد و وصول به اين درجه از شناخت و عرفان را عملي خواهد ساخت؛ چه هر كس خواهد توانست در بعدي از ابعاد اين منشور، رابطه خويش را با خداي دريابد و به آن بينديشد.

توحيد و درك و شناخت خدا
اشاره شد كه مناجات «عرفه»، از جمله يكي از صميمانه‌ترين گويش‌هاي بياني با خداوند است. آنچه به اين صميميت رنگ ديگري مي‌بخشد، چهره واضح و كاملي است كه عابد در اين دعا از معبود خويش تصوير كرده و در اين مسير از هرچه و هر نكته، بياني آورده است. شناخت خدا و درك توحيد و جلال او در نيايش عرفه و در لسان حسين(ع)، دركي است عالمانه و جانانه. هم از آن روي كه برهاني است و هم از آن روي كه با وقوف به جايگاه و مكانت خداوند در هستي بيان مي‌شود.

«سپاس خداوندگاري را كه ما مانعي براي تقديرش و دفع‌ كننده‌اي براي فرمانش نيست؛ ساخته هيچ سازنده‌اي، چون خلقتش نيست و بخشنده بي‌عوض و دهنده نعمات بي‌پايان است».

حسين(ع) سخنش را در جانب چپ جبل الرحمه و رو به سوي خانه معبود خويش، اين سان آغاز مي‌كند. مي‌داند كجاست و در كدام موقعيت، مي‌داند كه خود است و خداي و مي‌داند كه مي‌خواهد چه بگويد و چون بگويد.

وصف قدرت و عظمت و مرتبت پروردگار، شروع نيايش حسين(ع) است و اين شروع، دركي است كه حسين از مرتبت خداي خويش دارد. اظهار اين كه هيچ مانعي و دافعي براي تقدير تو نيست در سرآغاز كلام، شرحي است بر جلال و قهر خداوند از نگاه حسين.

«سپاس تو را كه هيچ كس را ياراي رفع و منع قضاي تو نيست»؛ پس خواست، خواست توست و آنچه من از اين پس مي‌گويم، آن خواست‌ها و شرح‌ها و خواهش و ارادت‌ها و ذكر نعمت‌ها و ... همه و همه لطف تو به من است؛ چه اگر غير از آن نيز مي‌كردي، مرا و هيچ كس را ياراي رفع و منع تقديرت نبود.

با اين همه، تو «خوانده‌ها را مي‌شنوي و سختي‌ها را دفع مي‌كني»؛ و از همين روست كه: «رغبت دارم و شهادت مي‌دهم به يكتائيت و اينكه پرورش دهنده مني».

در نگاه حسين(ع) با آن همه قدرت و عظمت، پروردگار رحيم است و عطوف؛ مي‌بخشد و مي‌بخشاند؛ سختي‌ها را دفع مي‌كند و خوانده‌ها را مي‌شنود؛ چون مربي دلسوزي _ و كدام مربي دلسوزتر از خدا _ از خاك مي‌آفريند و از دهور و سنين مي‌گذارند و هدايت مي‌كند.

از آغاز، مي‌آفريند و از ظلمات ثلاث مي‌گذراند و در حالي به دنيا وارد مي‌سازد كه «تاماً سويّاً»؛ در ناتواني كامل؛ اما اين زنجيره تربيتي گسسته نمي‌شود. خداي حسين با آنهمه، به لطف بيكران و عميم، مخلوقش را از اين بيشتر نيز هدايت و راهبري مي‌كند و باز مي‌برد و به او مي‌رساند الطاف و مواهبي را از نعمت‌ها و قدرت شكر بر آنها و مقام كمال و توأم جسم معتدل و از اين دست نعمات ظاهر و نعمت‌هاي ديگر از عقل و حجت باطن براي شناخت بهتر و بيشتر و پيشتر.

«و بر من واجب گردانيدي قوه عقل را و الهام فرمودي معرفت خود را بر قلب من و بيدار كردي چشم عقلم را در عجايب آفريدگانت»...

عجز در شناخت و فقر بنده در اين راه
«... تو آن خدايي كه برايت ضدي نيست تا شريكت باشد و برابري تا بر تو سرافرازي كند».
حسين(ع) پس از مقدمه و پيش درآمد اين نيايش كامل، ضمن منزه خواندن خدا از شريك و ضد و مشابه، به عجز بنده در شناخت خدا و دقت و حدت مورد نياز براي اين موضوع با دليلي عقلي اشاره مي‌كند؛ حجتي كه بعدها در لسان عارفان و كاملان و واصلان و اولياء نيز ذكر شد و بارها در سخن فلاسفه بر آن اشارت رفت.

مي‌دانيم كه يكي از راه‌هاي مهم شناخت هر چيز، شناخت و وصف و توصيف و بررسي ضد آن است. چنانچه نور را در مقايسه با ظلمت و تاريكي و سپيدي را در قياس با سياهي مي‌سنجيم؛ گرما را با سرما مي‌فهميم و پستي را با بلندي و اوج درك مي‌كنيم.

امام حسين(ع) در كلماتش مي‌فرمايد: : «تو را ضدي نيست تا به تو انبازي كند». با اين وصف شناخت خدا نيز بدون وجود ضد و معارضي، سخت‌تر و در عين حال دلنشين‌تر و بهتر خواهد بود؛ اگرچه چون ضدي ندارد، كمال عرفان وي براي فرد غير متصور خواهد بود.

اما اين برهان زيبا در كلام عارفانه حسين بدين جا ختم نمي‌شود. حسين در فرازي ديگر مي‌فرمايد: «منزه است خداوندگاري كه اگر انبازي داشت يا ضدي در زمين يا آسمان، هر آينه نظم آن دو از ميان رفته و از هم مي‌گسيختند».
اگر خداي حسين و آفريدگاري كه او به درگاهش تضرع و نيايش مي‌كند، شريكي داشت يا همساني، نظم او را كه در آسمان‌ها و زمين مقدر و مقرر كرده به هم مي‌زد و آشفته مي‌ساخت؛ چه معارضه بين دو خداي امري است بسيار محتمل و بلكه يقيني و قرآن كريم نيز به اين معنا اشاره مستقيمي دارد: اگر در آسمان و زمين خداياني بودند جز خداي واحد، هر دو به فساد كشيده مي‌شدند.

اما اين فقر بنده در شناخت، با اين همه برهان ديگري نيز دارد؛ جزء چگونه كل را بشناسد و كل چگونه بر جزء معروف شود، در حالي كه جزء تنها بخشي از كليت كل است و قادر به درك مقسم وجودي خويش نيست. از سوي ديگر، ممكن چگونه به عرفان واجب دست يابد و چگونه آن را بشناسد، در حالي كه خود بهره‌اي است جزيي از کليت كامل.

و چنين است كه حسين(ع) مي‌فرمايد: «يا من لا يعلم كيف هو؛ يا من لا يعلم ما هو الاّ هو؛ يا من لا يعلمه الا هو»؛«اي آفريدگاري كه چگونگي ذاتت را كسي نمي‌داند، اي معبودي كه كسي نمي‌داند چيستي غير از خودت و اي بزرگي كه كسي نمي‌داندت الا خودت».

اللهم العجل العجل العجل یا مولی یا صاحب العصر و الزمان

اللهم عجل لولیک الفرج

التماس دعا